เทคนิคลวดลายผ้าไทย

ควิลต์ลวดลายการตกแต่งผ้า

          ควิลต์เป็นเทคนิคเย็บผ้า โดยการนำผ้าซ้อนกันเป็นชั้น 3 ชั้น ชั้นบนมักเป็นผ้าฝ้าย มีการตกแต่งที่สวยงาม ชั้นกลางเป็นชั้นที่ให้ความนุ่ม และความอบอุ่นมักรองด้วยเส้นใยโพลีเอสเตอร์ หรือใยนุ่น ชั้นรองหลังเป็นผ้าที่ใช้รองด้านล่างมักมีลักษณะเป็นผ้าเนื้อเดียวกับผ้าด้านบน การเย็บควิลต์ทำได้ด้วยการด้นมือ หรือการเย็บด้วยจักร เป็นลวดลายต่างๆ ผ้าผืนที่ได้จะมีความนุ่ม ให้ความอบอุ่น เป็นศิลปะการสร้างลวดลายบนผืนผ้าที่สืบทอดมาจากยุโรป และอเมริกา ใช้ทำเสื้อหรือผ้ารองในสำหรับนักรบสวมใส่ไว้เพื่อป้องกันการเสียดสีของชุด และเหล็กที่กดทับบริเวณผิวหนัง ต่อมาเกิดการใช้อย่างแพร่หลาย

          ควิลต์เป็นเทคนิคที่มีความเชื่อมโยงกับเทคนิคการปะติดผ้าหรือ แพชเวิร์ค โดยอาจกล่าวได้ว่าแพชเวิร์คเป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนการทำควิลต์ ซึ่งเป็นเทคนิคที่ช่วยในการสร้างสรรค์ลวดลายผ้า ทำให้เกิดเป็นเรื่องราวต่างๆ เกิดความสวยงาม ส่วนควิลต์นั้นเป็นคุณค่าทางฟังก์ชั่นการใช้งาน ซึ่งจะเห็นได้จากผลงานการควิลต์ทั้งในอดีตและปัจจุบันล้วนมีเทคนิคแพชเวิร์คร่วมด้วยทั้งสิ้น เช่น การนำผ้าลวดลายต่างๆ ที่มีประวัติจากที่ต่างๆ เช่น เนคไทของคุณทวด เสื้อของคุณย่า ฯลฯ มาเย็บต่อกันเป็นผืนใหญ่ และเดินเส้นเย็บเป็นลวดลายที่สวยงาม เกิดเป็นศิลปะแขนงหนึ่ง และมีคุณค่าทางจิตใจ เป็นมรดกตกทอดสู่คนรุ่นหลังในครอบครัว 

          เทคนิคควิลต์มีความเป็นมาไม่แน่ชัด ค้นพบในหลายประเทศทั้งในยุโรป เอเชีย ตะวันออกกลาง และสมัยอียิปต์โบราณ จากการสืบค้นพบว่า งานควิลต์ได้รับการเผยแพร่เข้าสู่ประเทศไทยโดยมิชชันนารีที่ได้เดินทางเข้ามาในประเทศเพื่อเผยแพร่ศาสนา และมีความแพร่หลายในภาคเหนือ และได้รับอิทธิพลจากชาติตะวันออก ญี่ปุ่น และเกาหลี ทำให้เกิดงานควิลต์ที่หลากหลาย และทันสมัย

          ปัจจุบันเทคนิคงานควิลต์มีการนำไปใช้ในการทำผลิตภัณฑ์ที่มีความหลากหลายทั้งเพื่อฟังก์ชั่นในครัวเรือน เช่นการทำเป็นผ้าห่ม ผ้านวม ผ้าคลุมเตียง การใช้ในเสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย เพื่อความอบอุ่น การใช้ในกระเป๋า เพื่อให้เกิดความนุ่มน่าใช้ และเพื่อความสวยงาม ตลอดจนเป็นภาพต่างๆ เป็นภาพบุคคลสำคัญ หรือบอกเล่าเรื่องราวบันทึกเหตุการณ์ต่างๆ และใช้ประดับตกแต่งบ้านเป็นต้น (มาลา ฤทธิ์นิ่ม และ อ้อยทิพย์ ผู้พัฒน์, 2555, น. 3-7) 

ภาพ ลายควิล ชาวเขาเผ่าม้ง
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 55-56)

ภาพ ลายควิล
(https://unsplash.com/photos/PU4sOcNnYj8)

อ้างอิง 
  • มาลา ฤทธิ์นิ่ม, และอ้อยทิพย์ ผู้พัฒน์. (2555). ศิลปะงานตัดต่อผ้า และการปักตกแต่งลวดลาย สู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์เสื้อผ้า (รายงานผลการวิจัย). ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี. จาก http://www.repository.rmutt.ac.th/bitstream/handle/123456789/2115/140417.pdf?.
  • ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). (2557). เย็บ ปัก ถัก ทอ เอกลักษณ์และศิลปะลวดลายผ้าชาวเขา (Characteristics and Pattern of Hilltribe Fabric) (ครั้งที่ 1). นนทบุรี: บริษัท สยามคัลเลอร์พริน จํากัด. จาก https://fliphtml5.com/wqdx/nszx/basic. สืบค้นเมื่อ 24 ตุลาคม 2562