เทคนิคลวดลายผ้าไทย

แพชเวิร์คลวดลายจากการตกแต่งผ้า

          แพชเวิร์คคืองานฝีมือที่ใช้ผ้ามาปะติดประต่อเข้าด้วยกัน และทำให้เกิดเป็นลวดลายต่างๆ ซึ่งความเป็นมาเกิดจากการนำผ้าชิ้นเล็กๆเรียงต่อกันเพื่อทำให้เกิดเป็นผ้าผืนใหญ่ เพื่อนำไปใช้ทำเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ หรืออาจหมายถึงการปะผ้าชิ้นเล็กบนผ้าผืนใหญ่ เพื่อให้เกิดเป็นลวดลายสีสันต่างๆ หรือเรียงร้อยเป็นเรื่องราว นิยมนำไปใช้ทำเป็นผ้าแขวนหัวเตียง ปลอกหมอน รวมถึงตกแต่งเสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย
          สำหรับในประเทศไทยเทคนิคแพชเวิร์คนิยมทำกันมากในเขตภาคเหนือของประเทศ โดยเฉพาะกลุ่มชาวไทยภูเขา ซึ่งจะมีเทคนิคที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละเผ่านั้นๆ (มาลา ฤทธิ์นิ่ม, อ้อยทิพย์ ผู้พัฒน์, 2555, น. 3-5)

อ้างอิง 
  • มาลา ฤทธิ์นิ่ม, และอ้อยทิพย์ ผู้พัฒน์. (2555). ศิลปะงานตัดต่อผ้า และการปักตกแต่งลวดลาย สู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์เสื้อผ้า (รายงานผลการวิจัย). ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี. จาก http://www.repository.rmutt.ac.th/bitstream/handle/123456789/2115/140417.pdf?.
ชนเผ่ามูเซอ

          ชาวเผ่ามูเซอมีความเชี่ยวชาญในการสร้างสรรค์ลวดลายบนผืนผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ผ่าน 2 เทคนิคคือการปักสีสันสดใสลงบนผืนผ้า และการปะติดลวดลายลักษณะต่างๆ ลักษณะของลวดลายปักจะเรียงกันเป็นแถวตามแนวนอนของผืนผ้า โดยส่วนมากจะมีการผสมผสานลวดลายที่มาจากธรรมชาติ ต้นไม้ พืช สัตว์ ลวดลายที่มาจากความเชื่อ วิถีชีวิตต่างๆ และเนื่องจากบรรพบุรุษของชาวมูเซอนับถือศาสนาคริสต์ ดังนั้นอัตลักษณ์ลวดลายหนึ่งของชาวมูเซอจะมีความเกี่ยวพันกับเรื่องผี วิญญาณ และความเชื่อตามคัมภีร์ของศาสนาคริสต์รวมเข้าอยู่ด้วย (ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 147-152)

ลายคะปะ (กากบาทหลังลูกธนู)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 166)

ลายพี้จี (ฟันหมา หรือเขี้ยวหมา)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 171)

ลายฟ้าคู้กลี่ (เกล็ดตัวลิ่น)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 165)

ลายแม้สิ (ดวงตา)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 168)

ลายหน่าแขะ (สามเหลี่ยมติดกัน)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 172)

อ้างอิง 
  • ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). (2557). เย็บ ปัก ถัก ทอ เอกลักษณ์และศิลปะลวดลายผ้าชาวเขา (Characteristics and Pattern of Hilltribe Fabric) (ครั้งที่ 1). นนทบุรี: บริษัท สยามคัลเลอร์พริน จํากัด. จาก https://fliphtml5.com/wqdx/nszx/basic. สืบค้นเมื่อ 24 ตุลาคม 2562
ชาวเผ่าอาข่า

          ชาวเผ่าอาข่ามีเทคนิคการตกแต่งผ้าประกอบด้วย การปัก และการเย็บผ้าปะติด โดยการนำแถบผ้าที่มีการตัดแต่งเป็นลวดลายมาเย็บติดลงบนผืนผ้าหลักตามที่ต้องการ ขั้นตอนการทำเริ่มจากการนำผ้าที่มีสีสันสดใสมาตัดเป็นลวดลายต่างๆ และนำมาติดลงบนชิ้นผ้า จากนั้นนำผ้าชิ้นดังกล่าวมาเย็บเป็นส่วนประดับเสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย ผ้าพันน่อง อีกครั้งหนึ่ง (ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 143-144 )

ลายคะปะ (กากบาทหลังลูกธนู)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 143)

ลายพี้จี (ฟันหมา หรือเขี้ยวหมา)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 144)

ลายฟ้าคู้กลี่ (เกล็ดตัวลิ่น)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 144)

อ้างอิง 
  • ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). (2557). เย็บ ปัก ถัก ทอ เอกลักษณ์และศิลปะลวดลายผ้าชาวเขา (Characteristics and Pattern of Hilltribe Fabric) (ครั้งที่ 1). นนทบุรี: บริษัท สยามคัลเลอร์พริน จํากัด. จาก https://fliphtml5.com/wqdx/nszx/basic. สืบค้นเมื่อ 24 ตุลาคม 2562
ชนเผ่าลีซอ

          ชนเผ่าลีซอมีเทคนิคการสร้างสรรค์ลวดลายลงบนผืนผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ด้วยการเย็บแถบริ้วเล็กๆสลับสี และการเย็บผ้าชิ้นเล็กๆ สลับสีสันที่หลากหลายลงบนผ้าพื้น ความละเอียดของเทคนิคคือการกำหนดขนาดชิ้นผ้าที่เหมาะสมต้องมีความพอดีกับการเย็บปะติดเพื่อสร้างลวดลาย ผ้าที่นำมาเย็บติดจะถูกพับเป็นรูปทรงต่างๆเช่น สี่เหลี่ยม สามเหลี่ยม แล้วนำมาเย็บต่อกันตามลวดลายที่ได้ออกแบบไว้ ซึ่งลวดลายการปะติดบางลวดลายอาจมีความใกล้เคียงกับชนเผ่ามูเซอทั้งนี้เกิดจากการผสมผสานทางวัฒนธรรมตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ
          การสร้างสรรค์ลวดลายด้วยความที่ชนเผ่าลีซอเป็นนักต่อสู้ มีความผูกพันกับการล่าสัตว์ ดังนั้นลวดลายที่เกิดขึ้นจะได้รับแรงบันดาลใจจากการเลียนแบบอาวุธโบราณ สัตว์ป่า จินตนาการจากสัตว์ในนิทานปรัมปรา การสะท้อนอัตลักษณ์ลวดลายกับความเป็นชนเผ่า ลวดลายที่ออกแบบจะสื่อถึงความกล้าหาญ จิตใจเข้มแข็ง เด็ดขาด ดังนั้นลวดลายที่ออกมาจะมีความแม่นยำ การตัดกันของลวดลายเป็นมุมฉาก มุมแหลมชัดเจน สีสันฉูดฉาดรุนแรง (ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 177-182)

ลายอี๊เมียจือนี้ต่า (ลักษณะเย็บผ้าเป็นชั้นๆ) และ ลายฮู้เพี้ยคว้า (แป้นสี่เหลี่ยมหลังธนู) และลายหล่ามะคว้า (ลายเสือ)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 185-186)

ลายเพี้ยกุมาคว้า (มุมอกเสื้อผู้หญิง)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 188)

ลายอ๊ะหน่ายือ (ฟันหมา)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 187)

ลายอี๊เมียจือนี้ต่า (ลักษณะเย็บผ้าเป็นชั้นๆ)
(ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน), 2557, น. 190)

อ้างอิง 
  • ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). (2557). เย็บ ปัก ถัก ทอ เอกลักษณ์และศิลปะลวดลายผ้าชาวเขา (Characteristics and Pattern of Hilltribe Fabric) (ครั้งที่ 1). นนทบุรี: บริษัท สยามคัลเลอร์พริน จํากัด. จาก https://fliphtml5.com/wqdx/nszx/basic. สืบค้นเมื่อ 24 ตุลาคม 2562