เครื่องแต่งกายไทย

ยุคก่อนรัตนโกสินทร์

สมัยอยุธยา สมัยที่ 4 (พ.ศ. 2275 – 2310)

ลักษณะชุด

ผู้หญิง

  • ชาวบ้าน คาดผ้าแถบหรือห่มสไบ นุ่งผ้าโจงกระเบนหรือนุ่งผ้าซิ่น คาดด้วยผ้าเจียระบาด (ผ้าคาดเอว) ทับชายเสื้อปล่อยลงด้านหน้า
  • ชาววัง สวมเสื้อริ้วทอง (ทำด้วยผ้าไหมสลับเส้นทองแดง) ห่มตาด นุ่งผ้าซิ่นจีบหน้า คาดด้วยผ้าเจียระบาด (ผ้าคาดเอว) ทับชายเสื้อปล่อยลงด้านหน้า
  • การห่มสไบ ห่มคล้องคอตลบชายไปด้านหลังทั้งสองข้าง อยู่บ้านห่มสไบเฉียงไม่สวมเสื้อ

ผู้ชาย

  • ชาวบ้าน สวมเสื้อแขนยาวเกือบถึงศอก คอกลม มีผ้าคล้องไหล่ นุ่งผ้าโจงกระเบน
  • ชาววัง สวมเสื้อแขนยาวเกือบถึงศอก คอกลม มีผ้าคล้องไหล่ นุ่งผ้าโจงกระเบน
  • พระมหากษัตริย์ ทรงสนับเพลา แล้วทรงภูษาจีบโจง มีไหมถักรัดพระองค์ แล้วจึงทรงฉลองพระองค์ คาดด้วยผ้าทิพย์ทับอีกชั้นหนึ่ง
ส่วนประกอบชุด

ผู้หญิง

  • ชาวบ้าน ผ้าแถบหรือสไบ ผ้านุ่งหรือโจงกระเบน
  • ชาววัง เสื้อ ตาด ผ้านุ่ง

ผู้ชาย

  • ชาวบ้าน และชาววัง เสื้อ ผ้าคล้องไหล่ โจงกระเบน
  • พระมหากษัตริย์ สนับเพลา ภูษาจีบโจง ผ้าคาดทิพย์ ฉลองพระองค์
ผ้าที่ใช้

ผู้หญิง

          ผ้าฝ้าย ผ้าไหม ผ้าตาด

ผู้ชาย

          ผ้าฝ้าย ผ้าไหม

ทรงผม

ผู้หญิง

          ผมยาว เกล้ามวยบนศีรษะ, ผมทรงปีกมีจอนผม, ทรงหนูนหยิกรักแครง, ทรงผมประบ่า

ผู้ชาย

          นิยมสวมเทริด สวมกำไลข้อมือหลายอัน สร้อยข้อมือมีขนาดใหญ่กว่าสมัยอื่น สร้อยสะพายมีลวดลายดอกไม้ สวมแหวนก้อย และแหวนงูรัดต้นแขน

สมัยธนบุรี (พ.ศ. 2310 – 2325)

          เป็นยุคของการสิ้นสงคราม สมเด็จพระเจ้าตากสินจึงได้มีการสร้างความสัมพันธ์กับต่างประเทศมากขึ้น เพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจ เพื่อให้ประชาชนมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น โดยการเปิดการค้าขายกับประเทศจีน สำหรับการติดต่อกับยุโรปได้มีการยุติลงระยะหนึ่งเนื่องจากอพยพกลับไปประเทศจากสงครามสมัยอยุธยา และการทำศึกในยุโรปเองสมัยพระเจ้านโปเลียนที่ 1 เนื่องจากเป็นสมัยของการสร้างเมือง และการฟื้นฟูในด้านต่างๆ ส่งผลทำให้การแต่งกายในรัชสมัยนี้มีความคล้ายคลึงกับสมัยอยุธยาตอนปลาย

ลักษณะชุด

ผู้หญิง

          ห่มสไบรัดหน้าอก หรือสวมเสื้อ นุ่งผ้าซิ่น นุ่งผ้าโจงกระเบน นุ่งผ้าถุงขมวดชายพก

ผู้ชาย

          สวมเสื้อแขนยาวเกือบถึงศอก คอกลม ผ่าอกติดกระดุม มีกระเป๋าใหญ่ข้างละ 1 ใบสำหรับใส่ของ มีผ้าคล้องไหล่ นุ่งผ้าโจงกระเบน เริ่มมีการนุ่งกางเกง

ส่วนประกอบชุด

ผู้หญิง

          เสื้อ สไบรัดหน้าอก โจงกระเบน ผ้าซิ่น ผ้าถุง

ผู้ชาย

          เสื้อ ผ้าคล้องไหล่ โจงกระเบน กางเกง 

ผ้าที่ใช้

ผู้หญิง

          ผ้าแพรจากประเทศจีน ผ้าฝ้าย ผ้าไหม

ผู้ชาย

          ผ้าฝ้าย ผ้าไหม 

ทรงผม

ผู้หญิง

          ผมทรงปีก ผมทัด

ผู้ชาย

          ผมทรงมหาดไทย 

ข้อสังเกต
          สมัยนี้เป็นสมัยที่ต่อจากสมัยอยุธยาตอนปลาย มีระยะเวลาค่อนข้างสั้น และมีสงคราม การแต่งกายในสมัยนี้จึงแต่งพอให้สมฐานะเท่านั้น และมีคล้ายคลึงกับสมัยอยุธยาตอนปลาย

ภาพการแต่งกายหญิงและชาย สมัยอยุธยา (สมัยที่ 4)